Obliczanie wyłącznika nadprądowego (wyłącznika)
Wprowadź moc odbiornika — kalkulator dobierze prąd znamionowy i charakterystykę (B/C/D), sprawdzi koordynację „wyłącznik — kabel” oraz selektywność rozdzielnicy. Zgodnie z IEC 60364 i IEC 60898.
Parametry obciążenia
Zalecenie
Charakterystyki wyłączników nadprądowych
| Charakterystyka | Zakres zadziałania | Zastosowanie |
|---|---|---|
| B | 3–5 In | Sieci domowe, obciążenie rezystancyjne |
| C | 5–10 In | Silniki, obciążenie mieszane |
| D | 10–20 In | Transformatory, duże prądy rozruchowe |
Jak dobrać wyłącznik nadprądowy?
Wyłącznik nadprądowy (WNP) chroni kabel przed przeciążeniem i zwarciem. Dobór wyłącznika nadprądowego sprowadza się do dwóch kroków: określić prąd roboczy linii i dobrać prąd znamionowy tak, aby nie przekraczał dopuszczalnego prądu kabla.
Główna zasada: Iobciążenia ≤ In wyłącznika ≤ Iz kabla. Prąd znamionowy wyłącznika musi być większy od prądu roboczego, ale mniejszy od dopuszczalnego prądu kabla. W przeciwnym razie kabel przegrzewa się zanim wyłącznik zadziała.
Charakterystyka (B, C, D) określa czułość na prądy rozruchowe. Dla sieci domowych zwykle wystarcza charakterystyka B. Dla silników i sprężarek potrzebna jest C lub D, aby wyłącznik nie wyłączał przy rozruchu.
Selektywność polega na tym, że przy zwarciu zadziała tylko najbliższy miejsca awarii wyłącznik, a wyższy pozostaje załączony. W tym celu prąd znamionowy niższego wyłącznika musi być mniejszy od wyższego (co najmniej o jeden stopień).
Wzór obliczeniowy prądu do doboru wyłącznika
I = P / (U × cos φ) — dla sieci jednofazowej
I = P / (√3 × U × cos φ) — dla sieci trójfazowej
gdzie: P — moc odbiornika (W), U — napięcie (220 lub 380 V), cos φ — współczynnik mocy (gospodarstwo domowe: 0.95, silniki: 0.7–0.85).
Przykład: bojler 2000 W, 1f 220V, cos φ = 1.0.
I = 2000 / (220 × 1.0) = 9.1 A → wyłącznik B10 z kablem 1.5 mm² (Iz = 15 A) ✓
Zasada koordynacji: I_obc ≤ In ≤ Iz kabla. Wyłącznik chroni kabel – jego prąd znamionowy nie może przekraczać dopuszczalnego prądu kabla. Jeśli wyłącznik B10 jest na kablu 1.5 mm² (Iz = 15 A) – wszystkie warunki są spełnione.
Standardowe prądy znamionowe wyłączników – tabela referencyjna
| Prąd znamionowy (In), A | Typowy odbiornik | Min. przekrój żyły (Cu) | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| 6 A | Oświetlenie (do 1,3 kW) | 1,5 mm² | B |
| 10 A | Podgrzewacz do 2 kW, gniazdo wtyczkowe (1 szt.) | 1,5 mm² | B |
| 16 A | Grupa gniazd wtyczkowych (do 3,5 kW) | 2,5 mm² | B lub C |
| 20 A | Podgrzewacz do 4,5 kW, piekarnik | 2,5–4 mm² | C |
| 25 A | Klimatyzator, płyta grzewcza | 4 mm² | C |
| 32 A | Kuchenka elektryczna, przepływowy podgrzewacz wody | 6 mm² | C |
| 40 A | Zabezpieczenie główne (mieszkanie do 8 kW) | 10 mm² | C |
| 63 A | Zabezpieczenie główne (dom do 14 kW) | 16–25 mm² | C lub D |
Często zadawane pytania dotyczące doboru wyłączników
Jaki wyłącznik instalować na gniazda 220V?
Standardowe rozwiązanie to wyłącznik B16 lub C16 z kablem 2,5 mm² (Cu). Dla osobnego obwodu na mocny odbiornik (bojler do 4,5 kW, piekarnik do 3,5 kW) — C20 lub C25 z kablem 4 mm². Nominał wyłącznika nie może przekraczać dopuszczalnego prądu kabla.
Czym różnią się charakterystyki B, C i D wyłączników nadprądowych?
Różnica polega na progu zadziałania przy zwarciu. B wyzwala przy 3–5 krotnym przekroczeniu prądu znamionowego — dla obwodów domowych. C przy 5–10 krotnym — dla obwodów z klimatyzatorami, pompami, kompresorami. D przy 10–20 krotnym — dla spawarek i transformatorów.
Jak zapewnić selektywność wyłączników w rozdzielnicy?
Minimalny warunek — nominał wyłącznika głównego powinien być co najmniej o jeden-dwa stopnie wyższy od grupowych. Przykład: główny C40, grupowe B16 i B25. Dla pełnej selektywności: główny — C lub D, grupowe — B.
Dlaczego wyłącznik C16 nie zabezpieczy kabla 1,5 mm²?
Kabel 1,5 mm² w bruździe dopuszcza prąd ciągły 15 A. Wyłącznik C16 przy przeciążeniu 1,13×In (≈18 A) może nie zadziałać przez godzinę. W tym czasie kabel pracuje w stanie przeciążenia. Prawidłowa para to wyłącznik B10 z kablem 1,5 mm².
Jaki wyłącznik główny jest potrzebny dla domu jednorodzinnego z przyłączem trójfazowym 15 kW?
Przy mocy przyłączeniowej 15 kW i zasilaniu trójfazowym 380V prąd na fazę wynosi ~23 A. Standardowy wyłącznik główny to C25 (3-biegunowy). Jeśli dopuszczalna moc wynosi 20 kW — C32. Nominał wyłącznika głównego często jest określony w umowie z dostawcą energii.
Jak obliczyć nominał wyłącznika na podstawie mocy odbiornika?
Wzór: I = P / (U × cos φ). Dla jednofazowego 220V i cos φ = 1: I = P / 220. Przykład: bojler 2 kW → I = 9,1 A → wyłącznik B10. Dla silników (cos φ = 0,8): ten sam bojler → I = 11,4 A → wyłącznik C16. Nominał dobiera się tak, aby In ≥ I_obciążenia i In ≤ Iz kabla.
Narzędzia
Powiązane narzędzia
Obliczanie przekroju kabla
Dobór przekroju kabla według mocy, prądu i metody układania zgodnie z tabelą referencyjną aplikacji oraz IEC 60364.
Dobór wyłącznika różnicowoprądowego / wyłącznika różnicowoprądowego z nadprądowym
Dobór typu, prądu znamionowego i prądu różnicowego wyłącznika różnicowoprądowego lub wyłącznika różnicowoprądowego z nadprądowym zgodnie z IEC 60364.
Kalkulator mocy domu
Obliczanie całkowitego obciążenia na podstawie listy urządzeń. Zalecenie wyłącznika nadprądowego wejściowego, kabla i typu przyłącza (1f/3f).
Złóż kompletny rozdzielnicę z wyłącznikami online
W ElectroBoard wyłączniki dobierane są automatycznie – z weryfikacją koordynacji, selektywności i IEC 60364.